About

Wednesday, February 25, 2015

SỎI MẬT - SẠN MẬT (GALLSTONES) - Do LQT Biên Dịch


CÁC TRIỆU CHỨNG

Có khoảng 90% các trường hợp bị sỏi mật không gây ra các triệu chứng.  Có rất ít khả năng (2%) phát triển tình trạng đau nhức trong vòng 10 năm đầu sau khi sỏi mật hình thành.  Sau 10 năm, cơ hội xuất hiện các triệu chứng giảm xuống.  Tính trung bình, các triệu chứng cần khoảng 8 năm để phát triển.  Các chuyên gia vẫn chưa biết nguyên nhân nào làm cho các triệu chứng được hạ giảm sau 10 năm, mặc dù một số bác sĩ cho rằng, các viên sỏi nhỏ mới hình thành có nhiều khả năng gây ra các triệu chứng hơn so với các viên sỏi to đã hình thành khá lâu.  Bệnh túi mật không có sỏi (acalculous gallbladder disease) thường gây ra các triệu chứng tương tự như bệnh sỏi túi mật.

Đau Mật

Triệu chứng phổ biến và nhẹ nhất của bệnh túi mật là tình trạng đau từng đợt được gọi là biliary colic, xảy ra ở vùng bụng giữa hoặc phía trên bên phải.  Các triệu chứng có thể khá chung chung.  Một cơn tấn công điển hình có một số đặc điểm:

-      Triệu chứng đầu tiên thường là tình trạng đau thắt hoặc giày vò ở vùng bụng phía trên bên phải gần khung xương sườn, mà có thể nghiêm trọng và lan tỏa đến phần lưng trên.  Một số bệnh nhân bị đau mật (biliary colic) gặp phải cơn đau ở phía sau xương ngực.
-      Buồn nôn hoặc nôn mửa có thể xảy ra
-      Việc thay đổi tư thế, sử dụng thuốc giảm đau không cần toa bác sĩ, và đánh hơi không làm giảm được các triệu chứng.
-      Cơn đau mật thường biến mất sau một cho đến vài giờ.  Nếu cơn đau vẫn tiếp tục kéo dài, có thể là do sự hiện diện của bệnh viêm túi mật cấp tính hoặc các chứng bệnh nghiêm trọng khác.
-      Các đợt phát thường xảy ra vào cùng thời gian trong ngày, nhưng ít hơn một lần mỗi tuần.  Các bữa ăn có nhiều thức ăn hoặc nhiều chất béo có thể gây ra cơn đau, nhưng nó thường xảy ra sau khi ăn vài giờ, và thường làm cho bệnh nhân bị thức giấc vào ban đêm.
-      Tình trạng này thường tái phát, nhưng các cơn bệnh tấn công có thể cách nhau nhiều năm.

Các than phiền về tiêu hóa như ợ hơi (belching), cảm thấy no một cách bất thường sau các bữa ăn, trương bụng (bloating), ợ chua (cảm giác nóng rát sau xương ngực), ợ axit (regurgitation) thường không phải do bệnh túi mật gây ra.  Các chứng bệnh mà chúng có thể gây ra các triệu chứng này bao gồm loét bao tử do dịch vị (peptic ulcer), bệnh trào ngược thực quản (gastroesophageal reflux disease), hoặc khó tiêu không rõ nguyên nhân.

Các Triệu Chứng của Tình Trạng Viêm Túi Mật (Viêm Túi Mật Có Sỏi Cấp Tính và Viêm Túi Mật Không Có Sỏi)

Khoảng 1 – 3 % những người bị sỏi mật có triệu chứng sẽ phát triển tình trạng viêm túi mật (viêm túi mật cấp tính), thường xảy ra khi sỏi hoặc chất lắng làm nghẽn ống mật.  Các triệu chứng này tương tự với các triệu chứng của tình trạng đau mật nhưng thường kéo dài và nghiêm trọng hơn.  Các triệu chứng này bao gồm:

-      Đau nhức nghiêm trọng và liên tục ở vùng bụng phía trên bên phải, và có thể kéo dài nhiều ngày.  Cơn đau thường tăng lên khi hít vào.
-      Cơn đau nhức cũng có thể lan tỏa ra phía sau lưng hoặc xuất hiện ở dưới xương bả vai, sau xương ngực, hoặc ở vùng bụng bên trái.
-      Khoảng 1 phần 3 số bệnh nhân bị sốt và có cảm giác ớn lạnh.
-      Nôn mửa và buồn nôn có thể xảy ra.

Bất cứ ai gặp phải các triệu chứng trên đây đều phải nên đi khám bác sĩ ngay.  Viêm túi mật cấp tính có thể phát triển thành hoại thư (gangrene) hoặc thủng lỗ túi mật nếu không được chữa trị.  Tình trạng nhiễm trùng sẽ phát triển trong khoảng 20% số bệnh nhân bị viêm túi mật cấp tính, và tình trạng này có thể gây nguy hiểm.  Những người bị bệnh tiểu đường (bệnh đái tháo đường) đặc biệt có nguy cơ bị các biến chứng nghiêm trọng.

Các Triệu Chứng của Bệnh Viêm Túi Mật Mãn Tính hoặc Suy Chức Năng Túi Mật

Bệnh túi mật cấp tính (chronic cholecystitis) bao gồm sỏi mật và tình trạng viêm nhẹ.  Trong các trường hợp này, túi mật có thể trở nên xơ cứng.  Các triệu chứng của bệnh túi mật cấp tính bao gồm:

-      Các than phiền về ợ hơi, buồn nôn, và khó chịu ở bụng sau các bữa ăn; đây là các triệu chứng phổ biến nhất, nhưng chúng có thể không rõ ràng và khó phân biệt với các than phiền tương tự ở những người không bị bệnh túi mật.
-      Tiêu chảy mãn tính (4 – 10 lần đi tiêu mỗi ngày trong vòng ít nhất là 3 tháng).

Các Triệu Chứng bị Sỏi trong Ống Mật Chủ

Sỏi cư trú trong ống mật chủ (choledocholithiasis) có thể gây ra các triệu chứng tương tự như các triệu chứng do sỏi cư trú trong túi mật gây ra.  Tuy nhiên, tình trạng sỏi ống mật chủ cũng có thể gây ra các triệu chứng sau đây:

-      Vàng da (jaundice)
-      Nước tiểu có màu đậm, phân có màu nhạt, hoặc cả hai
-      Nhịp tim đập nhanh và huyết áp hạ đột ngột
-      Sốt, ớn lạnh, buồn nôn và nôn mửa, đau dữ dội ở vùng bụng phía trên bên phải.  Các triệu chứng này cho thấy bị nhiễm trùng ở ống mật (cholangitis).


Cystic duct: Ống mật (nối với túi mật)
Common bile duct: Ống mật chủ
Pancreatic duct: Ống tụy
Gallstone blocking common bile duct: Sỏi làm nghẽn ống mật chủ
Duodenum: Tá tràng
Gallstone blocking common bile duct and pancreatic duct: Sỏi làm nghẽn ống mật chủ và ống tụy






Tương tự như bệnh viêm túi mật cấp tính, các bệnh nhân nếu gặp phải các triệu chứng trên đây phải nên đi khám bác sĩ ngay.  Có thể các bệnh nhân này cần phải được điều trị khẩn cấp.